Chinezen werken aan de infrastructuur in Congo en een Belg maakte daar een film over.

Lao Yang werkt voor de CREC, Chinese Railway Engineering Company. De Chinezen werken aan het verbeteren van de infrastructuur in Congo, in ruil voor kostbare mineralen uit de Congolese mijnen. Maar van een leien dakje gaat het niet, zoals te zien is in de Belgische documentaire Empire of dust. Bij de steengroeve merkt Yang dat de Congolezen een heel ander arbeidsethos hebben, het niet zo nauw nemen met afspraken en alles rustig aan doen – tergend langzaam voor de ongeduldige Yang.

‘China is een vrij gesloten land,’ zegt regisseur Bram Van Paesschen. ‘Chinezen hebben geen traditie van immigranten, zoals wij die hebben. Ze hebben nooit hoeven leren samenleven met mensen die anders zijn dan zij. Hun manier van werken is de enige die volgens hen logisch en correct is. Ze beseffen wel dat de relaties met de Congolezen moeizaam verlopen, maar hun werk, het aanleggen van die weg, moet koste wat kost voltooid worden.’

In de film komt de clash tussen de twee culturen tot uiting in de omgang van Yang met de Congolees Eddy, die als tolk voor de Chinezen werkt. Eddy kijkt geamuseerd toe hoe Yang worstelt om iets voor elkaar te krijgen, helpt hem, maar kiest zo nu en dan de kant van zijn landgenoten. De relatie tussen de twee is complex, zegt Van Paesschen. ‘Ik snap ze ook niet helemaal. Eddy speelt een dubbele rol. Yang vond ik juist open en geïnteresseerd. Hij bestookt Eddy met vragen over de situatie van diens land en beschouwt hem als een soort van vriend.’

Dat Yang zo nu en dan uitvaart tegen Eddy en hem lui noemt, hoort erbij, zegt Van Paesschen. ‘Volgens een vriend van mij die jaren in Shanghai heeft gewoond, is dat zeer Chinees. Als je je goed voelt bij iemand, beledig je die persoon af en toe. Yang doet hetzelfde bij Eddy. Hij provoceert hem telkens weer, maar meestal tongue in cheek.’

In de film is een radio-dj te horen die subtiel commentaar geeft op de gang van zaken, en muziek laat horen van o.a. Ferre Grignard en Nick Drake. Het radiostation is fictief. Van Paesschen: ‘Je moet het zien als een creatieve voice-over. Films over Afrika van Europeanen hebben vaak lokale muziek op de soundtrack, terwijl de maker helemaal geen voeling heeft met die muziek. Ik heb nummers gekozen binnen mijn persoonlijk muzikaal register. Toevallig benadrukt die ook de culturele dialectiek van de film: een Europeaan die in Afrika een film gaat draaien over Chinezen.’